Otomatik bir kapı, hareket eden birkaç yüz kilogramlık bir kütledir. Motor seçimi kadar önemli olan konu bu kütlenin insanlara ve araçlara zarar vermemesidir. Avrupa normu EN 12453, motorlu kapılarda kullanım güvenliğini tanımlar ve kapının çalışma alanındaki tehlike noktalarının nasıl korunacağını belirler. Bu yazıda dört güvenlik katmanını, birbirlerini nasıl tamamladıklarını ve kapı tipine göre hangilerinin gerektiğini anlatıyoruz.
Katman 1: Motorun engel algılaması
Modern kontrol üniteleri motorun akımını ve enkoderini izler; kapı beklenmedik bir dirençle karşılaştığında durur ve ters yöne hareket eder. Nice Robus serisindeki BlueBUS ve enkoder tabanlı algılama, BFT Deimos serisindeki D-Track kontrolü bu katmanın örnekleridir. 24V motorlar bu konuda 230V modellere göre daha hassastır; seçimi etkileyen bu farkı kayar kapı motoru rehberinde anlattık.
Engel algılama tek başına yeterli değildir: kapı engele temas ettikten sonra devreye girer. Temas kuvveti standartta sınırlandırılmıştır, ancak çocuklar ve yaşlılar için temasın hiç olmaması hedeflenir. Bu yüzden diğer katmanlar gerekir.
Katman 2: Fotosel
Fotosel, karşılıklı iki üniteden (verici ve alıcı) oluşur; aralarındaki kızılötesi ışın kesildiğinde kontrol ünitesine sinyal gider ve kapı kapanmayı durdurup açılır. Temassız çalıştığı için kapı ile kişi arasına giren en etkili korumadır.
Montaj kuralları
- Yükseklik: Yerden 40-60 cm. Çok alçak montaj yaprak ve karda yanlış alarm verir; çok yüksek montaj küçük çocukları kaçırır.
- Çift hat: Kayar kapılarda kapının dış ve iç tarafına birer çift; kanatlı kapılarda kanadın süpürdüğü alana ek bir çift.
- Hizalama: Verici ve alıcı aynı eksende olmalı; kapı üzerine değil, sabit sütuna monte edilir.
- Menzil: Standart fotoseller 10-20 metre; geniş sanayi girişlerinde uzun menzilli modeller kullanılır.
Somfy sistemlerde Photocells Master PRO Bitech, Nice sistemlerde BlueBUS fotoseller, BFT'de ise kablolu ve kablosuz Desme/Compacta serileri kullanılır. Kablosuz fotoseller kazı gerektirmeyen mevcut kapılarda avantajlıdır; pilleri yılda bir kontrol edilir. Yalnızca fotosel ile korunan yaya geçişli kapılar için fotoselli kapı hizmet sayfamız ayrı bir ürün grubunu anlatır.
Katman 3: Güvenlik kenarı
Güvenlik kenarı, kapı kanadının kapanma kenarına ya da bariyer kolunun altına takılan, basınca duyarlı lastik profildir. İçindeki iletken şerit sıkıştığında ya da 8,2 kΩ dirençli devre değiştiğinde kapı derhal ters yöne hareket eder. Fotoselin ışınının kesemediği noktalar için tasarlanmıştır:
- Kayar kapıda kanadın sütuna kapandığı kenar ve kanadın açılırken geçtiği dikmeler (sıkışma noktası).
- Kanatlı kapıda iki kanadın birleşme kenarı ve menteşe tarafındaki makas noktası.
- Bariyerde kolun alt yüzeyi.
- Seksiyonel ve endüstriyel kapılarda alt panelin kenarı.
Kapı hareket ettiği için kenarın kablosu kapıyla birlikte hareket eder; bu yüzden ya spiral kablo ya da kablosuz (radyo) güvenlik kenarı vericisi kullanılır. Standart, hareketli kenarların dirençli (8,2 kΩ) ya da test edilebilir tipte olmasını ister; basit NC kontak, kablo koptuğunda arızayı gizlediği için önerilmez.
Katman 4: Flaşör ve uyarı
Flaşör, kapı hareket etmeden önce ve hareket süresince yanıp sönerek ortamdaki kişileri uyarır. Kontrol ünitelerinde 1-3 saniyelik ön uyarı ayarlanabilir; araç geçişli kapılarda özellikle bariyerlerde hareket öncesi uyarı önemlidir. Somfy Orange Light Masters PRO gibi entegre antenli flaşörler aynı zamanda kumanda menzilini artırır. Uyarı katmanı, tehlike işaretleri ve uyarı levhalarıyla tamamlanır.
Kapı tipine göre asgari güvenlik donanımı
| Kapı tipi | Engel algılama | Fotosel | Güvenlik kenarı | Flaşör |
|---|---|---|---|---|
| Kayar kapı (konut) | Zorunlu | 1-2 çift | Sıkışma noktası varsa | Önerilir |
| Kayar kapı (site, işyeri) | Zorunlu | 2 çift | Kapanma kenarı ve dikmeler | Zorunlu |
| Kanatlı kapı | Zorunlu | 1-2 çift | Makas noktası açıksa | Önerilir |
| Garaj kapısı (tavan motoru) | Zorunlu | 1 çift | Alt panel (kamu kullanımı) | Opsiyonel |
| Bariyer | Zorunlu | 1 çift + loop | Kol altı | Zorunlu |
Bariyerlerde fotoselin yerini almayan ama onu tamamlayan loop dedektörü bariyer seçim rehberinde ayrıntılı anlattık.
Sahada sık gördüğümüz güvenlik hataları
- Fotoselin köprülenmesi: Arızalı fotosel yerine kontrol ünitesinde köprü atılıp otomatik kapanma bırakılması. Bu, en tehlikeli uygulamadır.
- Tek çift fotoselle otomatik kapanma: Kapının iç tarafındaki alan korumasız kalır.
- Kuvvet ayarının artırılması: Zorlanan kapıyı "çalıştırmak" için engel algılama hassasiyetinin düşürülmesi.
- Güvenlik kenarının test edilmemesi: Kenar takılı ama bağlı değil ya da kablosu kopmuş; test edilebilir tip kullanılmadığı için fark edilmiyor.
- Sıkışma noktalarının açık bırakılması: Kayar kapı dikmeleri ile çit arasında el sığacak boşluk; koruma kapağı veya kenar ile kapatılmalı.
Güvenlik aksesuarı "ek masraf" değil, kapının parçasıdır. Bir çift fotoselin bedeli, önlediği tek bir kazanın maliyetiyle kıyaslanamaz.
Bakım ve test
Fotosel ve güvenlik kenarı ayda bir test edilmeli, mercekler temizlenmeli, kablosuz modellerin pilleri yılda bir yenilenmelidir. Kontrol adımlarını periyodik bakım kontrol listesinde topladık. Mevcut kapınızın güvenlik donanımının standarda uygunluğunu değerlendirmemizi isterseniz kayar kapı motoru ve otomatik bariyer hizmet sayfalarımızdan keşif talep edebilirsiniz.
